Gaslighting – czym jest i dlaczego to forma przemocy psychicznej?
Gaslighting to jedna z najbardziej podstępnych form przemocy psychicznej. Nie zostawia siniaków, ale potrafi głęboko ranić i niszczyć poczucie własnej wartości. Polega na systematycznym podważaniu tego, co widzisz, czujesz i pamiętasz tak, byś zaczął/zaczęła wątpić w siebie oraz własny osąd.
Osoba doświadczająca gaslightingu stopniowo traci pewność siebie, czuje się zagubiona, niepewna, coraz bardziej zależna od „wersji rzeczywistości” narzucanej przez drugą stronę. To mechanizm, który prowadzi do lęku, obniżonego poczucia wartości, a nawet depresji.
Na czym polega gaslighting?
Gaslighting to forma manipulacji, w której sprawca:
- zaprzecza faktom („To się nie wydarzyło”),
- kłamie lub podaje półprawdy,
- wysyła sprzeczne komunikaty,
- bagatelizuje Twoje emocje („Przesadzasz”, „Wymyślasz”).
Celem jest jedno: sprawić, byś przestał/przestała ufać sobie. Z czasem zaczynasz wierzyć bardziej drugiej osobie niż własnym doświadczeniom.
Dlaczego gaslighting jest tak skuteczny?
Najczęściej stosuje go ktoś bliski: partner, rodzic, szef, osoba, której ufasz. To właśnie relacja oparta na więzi i zaufaniu sprawia, że manipulacja działa tak silnie.
Gdy ktoś ważny w Twoim życiu mówi Ci, że „źle pamiętasz”, „przesadzasz” lub „masz zbyt bujną wyobraźnię”, zaczynasz się wahać. Pojawia się wewnętrzny konflikt między tym, co czujesz, a tym, co słyszysz. Z czasem uczysz się ignorować siebie.
Objawy gaslightingu – po czym go rozpoznać?
Jeśli:
- ciągle się tłumaczysz i przepraszasz,
- wątpisz w swoją pamięć lub rozsądek,
- boisz się podejmować decyzje,
- masz poczucie, że „zawsze ta druga osoba ma rację”,
- czujesz się zagubiony/zagubiona i coraz słabszy/słabsza,
to mogą być sygnały, że doświadczasz gaslightingu.
Jak się chronić przed gaslightingiem?
Choć gaslighting działa powoli i subtelnie, można się przed nim bronić:
- Zaufaj swojej intuicji – jeśli czujesz, że coś jest nie tak – to ważny sygnał. Twoje odczucia mają znaczenie.
- Zapisuj fakty – notuj rozmowy, ustalenia, wydarzenia. To pomaga odzyskać jasność i oparcie w rzeczywistości.
- Szukaj wsparcia – rozmawiaj z kimś spoza tej relacji – przyjacielem, terapeutą, zaufaną osobą.
- Nie wchodź w jałowe spory – gaslighter często przeciąga rozmowy, by Cię zmęczyć i podważyć. Nie każda dyskusja musi być wygrana.
Gaslighting to przemoc – masz prawo ufać sobie
Gaslighting nie jest „zwykłym nieporozumieniem” ani „różnicą zdań”. To forma przemocy psychicznej. Masz prawo do własnych uczuć, wspomnień i sposobu postrzegania świata.
Twoje doświadczenie jest ważne.
Twoje emocje są prawdziwe.
Masz prawo ufać sobie.
Zobacz również: